Uitgebreid verslag dag 1 hoger beroep Weiteveen: Emoties, schokkende beelden en afgewezen onderzoekswensen

Uitgebreid verslag dag 1 hoger beroep Weiteveen: Emoties, schokkende beelden en afgewezen onderzoekswensen

Bij het gerechtshof in Leeuwarden is vandaag onder enorme mediabelangstelling het hoger beroep van start gegaan in de geruchtmakende dubbele moordzaak van Weiteveen. De 53-jarige Richard K. uit Klazienaveen stond opnieuw voor de rechters voor het doodschieten van de kopers van zijn ouderlijk huis, Sam (38) en Ineke (44), op 16 januari 2024. In dit uitgebreide verslag blikken wij in detail terug op een uiterst beladen eerste zittingsdag, vol weerwoord, tranen, nieuwe inzichten uit het Pieter Baan Centrum en de vertoning van gruwelijke camerabeelden.

Valse start: Verzoeken om uitstel direct afgewezen

De zittingsdag begon direct met een juridisch getouwtrek. Advocaat Justus Reisinger, de raadsman van Richard K., diende het verzoek in om de zitting aan te houden voor extra onderzoeken. Ten eerste wilde hij een dossier van de rechtsbijstandverlener van de slachtoffers opvragen om het hoogopgelopen conflict en de vermeende onterechte juridische claims beter te duiden. Ten tweede stuurde hij aan op nieuw medisch onderzoek. Hoewel eerdere deskundigen frontotemporale dementie hadden uitgesloten, zouden er volgens een neuroradioloog op herbeoordeelde hersenscans aanwijzingen zijn voor schade in het hersendeel dat verantwoordelijk is voor impulsbeheersing.

De advocaat-generaal (AG) van het OM reageerde teleurgesteld op de timing van de verzoeken, omdat nabestaanden zich hier niet op konden voorbereiden. Na een schorsing van twintig minuten oordeelde het hof resoluut: het dossier is compleet genoeg. K. is al uitvoerig in het Pieter Baan Centrum (PBC) onderzocht, inclusief zijn impulsieve gedrag, en de antwoorden liggen er. De inhoudelijke behandeling ging definitief van start.

De fatale ochtend in beeld: Van 'man cave' tot schietpartij

Het meest aangrijpende en huiveringwekkende moment van de dag was het vertonen van de camerabeelden van de daad. De aanwezige nabestaanden besloten de zaal te verlaten, waarna het hof de reconstructie startte. Op de beelden is te zien hoe K. in alle vroegte (08.08 uur) arriveert en foto's maakt van de beveiligingscamera's van Sam en Ineke. Daarna loopt hij zijn 'man cave' in, pakt hij een accuboormachine en schakelt hij zijn eigen bewakingscamera's op de bovenverdieping uit.

Om 08.16 uur rijdt Ineke de oprit af om haar dochter naar school te brengen. K. staat op dat moment buiten te plassen, zijn ogen strak op de weg gericht. Even later komt het tot een fatale confrontatie op de smalle Bargerweg. Op de beelden uit de dashboardcamera van Ineke is te horen hoe zij toetert en "Politie!" roept als K. zijn auto klemzet, uitstapt, een vuurwapen uit zijn jas pakt en direct door haar zijraam schiet. Volgens K. wilde hij slechts dat ze stopte met toeteren. "Ik had waarschijnlijk nooit de bedoeling om haar te raken. Maar het toeteren moest stoppen... Helaas heb ik haar met het vierde schot dodelijk in het hoofd getroffen."

Achtervolging in het weiland: "Lafaard!"

Wat volgt tart elke beschrijving. K. rijdt door naar de woning van het stel, roept "Sam, Sam!" en vertelt de 12-jarige zoon van het stel doodleuk dat zijn moeder een "ongeluk" heeft gehad en tegen een boom staat. Sam rent in blinde paniek in een bebloed shirt en zijn onderbroek naar buiten. K. scheldt hem uit voor 'klootzak', haalt een vuurbuks uit zijn auto en achtervolgt hem het weiland in. Terwijl de jonge zoon huilend 112 belt, zien we hoe K. bij Sam aankomt, over de sloot springt en "Lafaard!" schreeuwt.

Terwijl K. als een waanzinnige tekeergaat met de woorden: "Je gaat niet mijn gezin kapotmaken, echt niet!", slaat hij Sam herhaaldelijk met de kolf van de buks op zijn hoofd. Zodra Sam wankelend probeert op te staan, vuurt K. van zeer dichtbij meerdere dodelijke schoten af. Terug op het erf staat de 12-jarige zoon met een keukenmes. "Wat heb je gedaan?", roept de jongen wanhopig, waarna K. hem wegstuurt, zijn schoonmoeder belt en vervolgens zelf 112 belt.

Houding van K.: "Aan de buitenkant strijdbaar, van binnen een wrak"

In de rechtszaal toonde K. zich verbeten en opvliegend. Hij onderbrak de raadsheren geregeld, beschuldigde de media van "knip-en-plakwerk" en werd ronduit vijandig als hij vond dat zaken eenzijdig werden belicht. Hij brak direct in tranen uit wanneer het over zijn eigen gezin, partner of paarden ging, maar toonde een ijzige, bijna ontbrekende empathie als het over zijn slachtoffers ging. Volgens K. is dit een 'coping mechanism'; boosheid is voor hem makkelijker dan verdriet. Toen de advocaat-generaal hem vroeg of hij zichzelf nooit een 'verschrikkelijke klootzak' vond, was zijn antwoord kenmerkend: "Omdat ik een schild heb ingebouwd. Ik ben een nuchtere Drent. Ik ben wie ik ben en daar moet ik het mee doen. Dat levert me geen bonuspunten op, maar zo is het wel."

Obsessie, paranoia en het Pieter Baan Centrum

Uit de onderzoeken van het PBC blijkt dat de ruzie een totale obsessie was geworden. K., die na een herseninfarct en meerdere TIA's kwetsbaar was voor overbelasting, werd in het conflict overspoeld door spanning. In de rechtbank vertelde hij hoe hij dagelijks rond zijn auto liep om te checken of er geen handgranaat onder hing. Sam en Ineke gedroegen zich in zijn ogen als 'de koning en de koningin' voor wie iedereen moest wijken.

Ook de rol van zijn wapenbezit werd besproken. K. had altijd vuurwapens en munitie bij zich – zelfs verborgen in zijn bureau in de man cave – vanuit angst voor een aanslag. Hij weigerde ze in te leveren bij de wijkagent omdat hij bang was zijn hobby's definitief te verliezen. Hoewel de rechtbank het ontbreken van enige zelfreflectie bij K. opmerkte (zo sprak hij in afgeluisterde telefoongesprekken vanuit de cel, vier dagen na de moord, uitsluitend over zakelijke facturen en niet over het gruwelijke feit), stelt het PBC dat K.'s 'aanpassingsstoornis' inmiddels is verdwenen. De reden daarvoor is koud en pijnlijk logisch: de bron van zijn stress, Sam en Ineke, is er immers niet meer.