Ongekende crisis in de rechtsstaat: Niemand wil topcrimineel Ridouan Taghi nog verdedigen
Het Nederlandse rechtssysteem bevindt zich in een ongekende en historische impasse. Na een met acht weken verlengde zoektocht door het dekenberaad, waarbij nagenoeg alle strafrechtadvocaten in ons land zijn benaderd, is er werkelijk niemand bereid of in staat gevonden om hoofdverdachte Ridouan Taghi bij te staan in het hoger beroep van het omvangrijke Marengo-liquidatieproces.
Hoewel Taghi te boek staat als een levensgevaarlijke topcrimineel en reeds tot levenslang is veroordeeld voor een reeks moorden, is juridische bijstand een fundamenteel recht binnen onze rechtsstaat. Dat het leveren van een advocaat nu onmogelijk blijkt, doet de fundamenten van dat systeem wankelen.
De angst regeert binnen de advocatuur
Dat de voltallige advocatuur de handdoek in de ring gooit, is te herleiden naar een diepgewortelde vrees. De geschiedenis van Taghi's eerdere raadslieden vormt immers een gitzwart dossier. Zijn neef en voormalig advocaat Youssef werd veroordeeld tot 5,5 jaar celstraf voor het doorsluizen van berichten vanuit de zwaarbeveiligde gevangenis. Daarnaast worden oud-advocaten Inez Weski en Vito Shukrula eveneens verdacht van strafbare feiten in relatie tot hun cliënt, en legde advocaat Michael Ruperti de verdediging neer omdat zijn integriteit in twijfel werd getrokken.
Hoe immens de dreiging door de betrokken partijen wordt gevoeld, blijkt wel uit het feit dat het dekenberaad – de toezichthouder van de advocatuur – de mededeling over de mislukte zoektocht niet zelf naar buiten bracht, maar dit opvallend genoeg anoniem via een PR-bureau liet verlopen. Volgens het beraad gaven advocaten na 'vele gesprekken' aan dat de zaak voor hen persoonlijk niet haalbaar was vanwege de enorme impact.
Dwang of een schijnproces?
De huidige situatie leidt tot een scherp maatschappelijk en juridisch debat: hoe moet het nu verder? Hoogleraar strafrecht Sven Brinkhoff stelde eerder in Nieuwsuur dat we in een totale impasse zitten als niemand opstaat. Hij benadrukte het fundamentele recht op verdediging, maar noemde het onder dwang aanwijzen van een advocaat 'geen optie'.
Omdat de advocatuur zelf faalt om iemand naar voren te schuiven, klinkt er vanuit critici een steeds hardere roep om de overheid wél te laten ingrijpen. Zij stellen dat de rechtsstaat niet gegijzeld mag worden door angst en pleiten voor het verplicht aanwijzen van topadvocaten, onder maximale staatsbeveiliging. Doet men dit niet, zo luidt de kritiek, dan verwordt het proces tot een schijnvertoning. Het gerechtshof overweegt momenteel echter een scenario waarin het proces mogelijk tóch zonder advocaat wordt voortgezet. In dat unieke en uiterst complexe geval zouden rechters deels de rol van de verdediging op zich moeten nemen.
