Cold Case: De onopgeloste moord op Johan de Waal in Boven-Hardinxveld

DOSSIER: DE ONOPGELOSTE MOORD OP JOHAN DE WAAL IN BOVEN-HARDINXVELD

De moord op de vierenvijftigjarige loonwerker Johan de Waal uit Boven-Hardinxveld is een van de meest raadselachtige cold cases uit Zuid-Holland. Een mysterieuze verdwijning, hulpgeroep in de nacht, bloedsporen op een erf en een maandenlange zoektocht culmineren in september 2012 wanneer vissers zijn verpakte en zwaar verzwaarde lichaam uit het Kanaal van Steenenhoek takelen. Meer dan veertien jaar later zijn de daders nog altijd niet berecht.

Wie was Johan de Waal

Johan de Waal werd geboren en getogen in het Zuid-Hollandse Boven-Hardinxveld, een hechte gemeenschap in de gemeente Hardinxveld-Giessendam. Hij woonde op het ouderlijke perceel aan de Koningin Wilhelminalaan, waar hij een boerderij met een erf bezat. Johan werkte als loonwerker, was zeer actief in de lokale paardenwereld, zong bij een plaatselijk koor en was voor velen in de agrarische sector een bekend gezicht.

In het dorp riep zijn persoonlijkheid uiteenlopende reacties op. Vrienden en nabestaanden omschreven hem als een man die voor zijn geliefden door het vuur ging, erg begaan was met kinderen en dieren, en onafscheidelijk was van zijn kleine hondje Bobby. Tegelijkertijd stond Johan bekend als een uitgesproken en soms moeilijke man die conflicten niet uit de weg ging. Er waren slepende ruzies met dorpsgenoten en een langdurige vete met zijn broer Piet over de splitsing van het ouderlijke erf. Piet overleed in 2011, een jaar vóór Johans verdwijning.

De fatale avond van 9 januari 2012

Op maandagavond negen januari twee duizend twaalf eet Johan rond zeven uur bij een goede vriendin in de buurt. Het is een doodgewone, rustige avond. Rond tien voor half acht vertrekt Johan te voet naar zijn eigen woning aan de Koningin Wilhelminalaan, een wandeling van hooguit één minuut. Hij laat zijn hondje Bobby bij haar achter en belooft snel terug te keren nadat hij wat klusjes op zijn erf heeft gedaan.

Vrijwel direct na zijn thuiskomst vindt het misdrijf plaats. De recherche vermoedt dat Johan bij zijn woning werd opgewacht. Een getuige hoort rond half acht wanhopig hulpgeroep vanaf het erf van Johan. Een andere getuige ziet rond datzelfde tijdstip een hevige worsteling tussen twee mannen op het terrein. Daarna valt er een angstaanjagende stilte.

Om kwart voor acht arriveert een kennis bij het huis van Johan. De twee hadden afgesproken om die avond tractorbanden op te pompen ter voorbereiding op een rit naar Friesland de volgende dag. De kennis treft een lege woning aan. Omdat hij niet op de hoogte is van de worsteling die zich minuten daarvoor heeft afgespeeld, verlaat hij na enig wachten het terrein. Johan is vanaf dat moment spoorloos.

De gruwelijke vondst in het Kanaal van Steenenhoek

Maandenlang blijft elke zoekactie met helikopters, speurhonden, sonarapparatuur en het leegpompen van een gierput zonder resultaat. Tot donderdag zes september twee duizend twaalf. Twee vissers op het Kanaal van Steenenhoek, op ongeveer één kilometer afstand van Johans woning, krijgen hun netten vast aan een zwaar object.

Wanneer het pakket boven water wordt getakeld, volgt een gruwelijke ontdekking: in het water ligt het menselijk lichaam van de vermiste Johan de Waal, verpakt in zeildoek en extreem zwaar verzwaard. Aan de hand van zijn gebit wordt de identiteit officieel vastgesteld. Op het erf van Johan worden door de Forensische Opsporing bloedsporen aangetroffen die bevestigen dat hij op zijn eigen terrein zwaar is aangevallen en overmeesterd.

Vijfenzestig kilo aan specifieke verzwaringsmaterialen

De wijze waarop het lichaam naar de bodem van het kanaal werd gestuurd, getuigt van een voorbereid en meedogenloos handelen. Het lichaam van Johan (die zelf bijna honderd kilo woog) was gewikkeld in een grijs afdekzeil van ongeveer twee meter tachtig bij één meter tachtig met metalen ringen en een oranje touw aan één van de punten.

Om te zorgen dat het lichaam nooit meer boven zou komen, was het pakket verzwaard met ruim vijfenzestig kilo aan zeer specifieke materialen:

1. Een betonnen opsluitband: Een grijze trottoirband van één meter lang en twintig centimeter breed. Opvallend is dat er vier gaten in zijn geboord die niet evenwijdig lopen en overduidelijk met de hand zijn aangebracht.

2. Een zware ijzeren schakelketting: Een dikke hijsketting voorzien van een grote haak. Op de ketting zaten duidelijke resten van gele verf, terwijl de haak lagen van zandkleurige en groene verf vertoonde.

3. Een metalen contragewicht: Een zwaar gietijzeren blok, ook wel een 'broodje' genoemd, dat normaal gesproken wordt gebruikt als ballast in de kiel van schepen of bij zware machines.

Hypothese over meerdere daders en vervoersroutes

Het totale gewicht van het verpakte lichaam en de materialen bedroeg maar liefst honderdvijfenzestig kilo. Het rechercheteam concludeerde tijdens de heropening van het dossier in twee duizend tweeëntwintig dat het vrijwel onmogelijk is dat dit door slechts twee personen is uitgevoerd. Het verplaatsen van dit gewicht over een afstand van meerdere honderden meters naar het kanaal vereist fysiek werk dat duidt op minstens drie of meer betrokkenen.

De politie onderzocht drie mogelijke routes waangs het lichaam naar het Kanaal van Steenenhoek kan zijn getransporteerd: dwars door de drassige weilanden achter het erf, via de Koningin Wilhelminalaan of via de nabijgelegen Tiendweg.

Verdachten, mysterieuze getuigen en een donkere auto

Kort na de vondst van het lichaam hield de politie op eenentwintig september twee duizend twaalf twee verdachten aan: een toen eenentwintigjarige neef van Johan (de zoon van zijn overleden broer Piet) en een drieënveertigjarige kennis. Wegens een gebrek aan direct wettig bewijs werden beide mannen echter snel vrijgelaten en in maart twee duizend dertien formeel buiten vervolging gesteld. Zij zijn geen verdachte meer.

Twee belangrijke getuigenvragen blijven tot op de dag van vandaag onbeantwoord in het onderzoek:

De grote donkere auto: Op woensdagavond vier januari twee duizend twaalf, vijf dagen voor de verdwijning, werd er een grote donkere auto gezien op de Tiendweg vlak bij het erf van Johan. De bestuurder is nooit geïdentificeerd.

De man in de blauwe kleding: Op dinsdag tien januari twee duizend twaalf, de ochtend nadat Johan verdween, werd een onbekende man in een blauwe jas en blauwe trui op het erf van het slachtoffer gespot. Zijn aanwezigheid is nooit opgehelderd.

Hernieuwde opsporingscampagne en vijftienduizend euro beloning

In februari twee duizend tweeëntwintig zette de politie een grote cold case-campagne op in Boven-Hardinxveld. Het Mobiel Media Lab kwam naar het dorp waar inwoners de echte verzwaringsmaterialen konden bekijken. Een uitzending van Opsporing Verzocht leidde tot meer dan honderdzeven nieuwe tips. De opsporingsdiensten benadrukten dat mensen via het Team Bijzondere Getuigen volledig anoniem hun informatie kunnen delen met de rechter.

Het Hoofdofficier van Justitie heeft een beloning uitgeloofd van vijftienduizend euro voor de gouden tip die leidt tot de aanhouding en veroordeling van de daders van de moord op Johan de Waal.

Gerelateerde artikelen

• Cold Case: De onopgeloste moord op de 18-jarige Sjaak Gerwig, een reconstructie van een 30 jaar oud mysterie
• Cold Case Dossier: De lugubere vondst van Lex van Cittert en het mysterie van het voormalige motorclubhuis
• Coldcase: De koelbloedige executie van de 30-jarige moeder Tamara Plehn
• Cold Case: De onopgeloste moord op kastelein Fokko Werkman (34) in Haule
• Cold Case: De gruwelijke en onopgeloste moord op Ine Wijnen (38) in Eindhoven
• Cold Case: De onopgeloste moord op Kevin America (36) in Nijmegen