Arriva grijpt drastisch in op Vechtdallijn: agressieve zwartrijders krijgen geen boete meer om personeel te beschermen
Een opmerkelijke en drastische maatregel in het openbaar vervoer: vervoersbedrijf Arriva heeft het eigen personeel op de Vechtdallijn (Emmen-Zwolle) via een interne memo opgedragen om agressieve zwartrijders (vaak veiligelanders uit Ter Apel) te laten gaan. Wanneer een controle dreigt te escaleren, hoeven conducteurs en handhavers niet meer op de politie te wachten. De veiligheid van het personeel weegt inmiddels zwaarder dan het uitschrijven van een boete. In de eerste twee weken na de instructie is dit al minstens zestien keer voorgekomen.
"Ik ga je verkrachten en maak je dood"
De opvallende instructie volgt op jarenlange, escalerende problematiek op de Vechtdallijn. Het treinpersoneel krijgt structureel te maken met fysieke en mentale agressie, intimidatie en geweld. Hoe gevaarlijk de situatie kan worden, bleek eerder uit het verhaal van een vrouwelijke steward. Toen zij een zwartrijder controleerde, escaleerde de situatie volledig. De man schreeuwde: "Ik zoek je op, ik ga je verkrachten en ik maak je dood." Drie machinisten moesten eraan te pas komen om te voorkomen dat de man haar fysiek aanvloog.
De keiharde cijfers onderstrepen de ernst van de situatie. Alleen al in het eerste kwartaal van 2024 werden vier Arriva-medewerkers mishandeld in de trein. In diezelfde periode vonden er acht andere zware incidenten plaats, waaronder bedreiging en illegaal wapenbezit. Waar het aantal ernstige incidenten in heel 2024 op 29 uitkwam, steeg dit in 2025 razendsnel naar 51. In 2026 staat de teller inmiddels alweer op 25, waarbij lichtere feiten zoals drugsgebruik niet eens zijn meegerekend.
De link met Ter Apel en belangrijke nuances
Arriva windt er geen doekjes om: "De problematiek is onlosmakelijk verbonden met Ter Apel." De Vechtdallijn wordt veel gebruikt door mensen die vanuit het aanmeldcentrum reizen. Volgens het vervoersbedrijf wordt 80 tot 90 procent van alle boetes op het traject uitgeschreven op de postcode van een COA-locatie, waarbij het veelal gaat om zogenoemde 'veiligelanders' die weinig kans maken op een verblijfsvergunning. De agressie ontstaat vaak wanneer zij zich bij een controle niet kunnen of willen legitimeren, waardoor de politie ter plaatse moet komen. Die wachttijd bedraagt al snel 25 minuten, een periode waarin de situatie regelmatig levensgevaarlijk escaleert.
Tegelijkertijd is het belangrijk om feitelijk te blijven: niet íeder incident is toe te schrijven aan een asielzoeker. De overheid registreert incidenten niet standaard op verblijfsstatus. Een treffend voorbeeld hiervan speelde eind 2025, toen een vrouwelijke boa van Arriva hard in het gezicht werd geraakt. De dader bleek een Colombiaanse man uit Emmen-Zuid, en had dus geen enkele link met het azc.
Falende maatregelen leiden tot nieuwe koers
Aan investeringen ontbrak het de afgelopen jaren niet. Arriva stak miljoenen in extra toezichthouders, 'vliegende teams' en bodycams. Bepaalde stewards kregen zelfs een beperkte geweldsbevoegdheid inclusief handboeien. Perroncontroles in Emmen werden in 2022 ingevoerd, maar al snel weer gestaakt omdat het probleem zich simpelweg verplaatste naar de stationsomgeving.
Omdat de politieaanwezigheid en preventieve maatregelen onvoldoende bleken om de veiligheid van het personeel te garanderen, kiest Arriva nu voor deze drastische noodgreep. Een zwartrijder die rustig blijft, krijgt zijn boete, maar wie agressief wordt, ziet zijn gedrag in bepaalde gevallen beloond worden met een vrije aftocht. Arriva accepteert hiermee financieel verlies en het onbestrafte wangedrag, puur om te voorkomen dat hun conducteurs nog vaker fysiek worden toegetakeld.
