WILLEM ENDSTRA: DE VASTGOEDHANDELAAR DIE WERD AFGEPERST EN OP KLAARLICHTE DAG WERD VERMOORD
Willem Alexander Arnold Peter Minne Endstra was een machtige Amsterdamse vastgoedhandelaar met een omvangrijk zakelijk imperium én diepe verstrengelingen in de onderwereld. Zijn naam werd onlosmakelijk verbonden met grootschalige witwaszaken, het label “bankier van de onderwereld”, miljoenenafpersingen door Willem Holleeder en een van de meest spraakmakende liquidaties uit de Nederlandse misdaadgeschiedenis op de Apollolaan.
Op 17 mei 2004 werd Endstra voor de deuren van zijn kantoor in Amsterdam-Zuid op klaarlichte dag neergeschoten. Hij overleed kort daarna in het ziekenhuis. Na een jarenslepend proces oordeelde het gerechtshof dat Willem Holleeder opdracht had gegeven tot de moord. Die veroordeling bleef in 2024 bij de Hoge Raad definitief in stand. De vermeende schutter overleed echter in celdetentie voordat een rechter uitspraak over hem kon doen.
Jeugd en opbouw van zijn vastgoedbedrijf
Willem Endstra werd op 12 januari 1953 geboren in Amsterdam. Hij stapte al op 16-jarige leeftijd in de voetsporen van zijn vader binnen het familiebedrijf. In 1987 richtte hij Convoy Vastgoed B.V. op, dat uitgroeide tot het vlaggenschip van een immens netwerk aan vastgoedondernemingen en waardevolle bezittingen.
Naast zijn legale successen kwamen zijn transacties al snel op de radar van opsporingsdiensten. Justitie vermoedde dat er via zijn vastgoedportefeuille op grote schaal crimineel geld werd witgewassen. Endstra onderhield nauwe banden met prominente figuren uit het criminele circuit, onder wie John Mieremet en Willem Holleeder.
In 2002 werd de term “bankier van de onderwereld” wereldkundig gemaakt toen John Mieremet hem in de media zo typeerde. Hoewel Endstra die kwalificatie stellig ontkende, brandde de beroemde persfoto waarop hij samen met Holleeder op een bankje bij zijn kantoor zat zich onuitwisbaar in het collectieve geheugen.
Van zakelijke bondgenoot naar dodelijke afpersing
Wat begon als een vriendschappelijke en zakelijke relatie tussen Endstra en Holleeder, ontaardde al snel in een meedogenloos schrikbewind. Het gerechtshof stelde later vast dat Holleeder de vastgoedman stelselmatig afperste, bedreigde en onder zware druk zette.
Tussen 30 december 2002 en 24 december 2003 gaf Endstra in totaal tien betalingsopdrachten met een astronomische totale waarde van € 17.068.165,75. Het geld werd via complexe buitenlandse en zakelijke rekeningen doorgesluisd. Endstra werd hierbij geconfronteerd met vuurwapens en rechtstreeks met de dood van zichzelf en zijn familieleden bedreigd.
De geheime 'Achterbankgesprekken' met de politie
In uiterste wanhoop zocht Endstra heimelijk contact met de overheid. Tussen 20 maart 2003 en 28 januari 2004 voerde hij zo'n vijftien geheime gesprekken op de achterbank van een anonieme politieauto met de Criminele Inlichtingeneenheid (CIE) van de Amsterdamse politie.
In deze 'achterbankgesprekken' klapte de vastgoedhandelaar uit de school over de terreur van Holleeder en Dino Soerel. Zich terdege bewust van het dodelijke risico dat hij liep, legde Endstra tevens notariële verklaringen en brieven vast die pas na zijn eventuele moord aan justitie mochten worden overhandigd. Deze opnamen en documenten vormden later de ruggengraat van het bewijs tegen Holleeder.
De moord op de Apollolaan
Het noodlot sloeg toe op maandag 17 mei 2004, kort na 12.00 uur 's middags. Endstra verliet samen met zijn zakelijke partner David Denneboom zijn kantoor aan de Apollolaan 109 in Amsterdam-Zuid. Terwijl zij naar hun auto liepen, stapte een sluipschutter naar voren.
Endstra werd van zeer dichtbij meerdere keren door kogels doorzeefd in zijn borst, romp, bekken en achterhoofd. Hij bezweek in het ziekenhuis aan zijn verwondingen. Denneboom werd in zijn knie geschoten maar overleefde de aanslag.
Beelden van het plaats delict op de Apollolaan direct na de liquidatie op 17 mei 2004.
De vermoedelijke schutter en het juridische slotstuk
Het Openbaar Ministerie identificeerde de Rus Namik Abassov als de veronderstelde schutter. Abassov werd in 2011 in Polen aangehouden en uitgeleverd aan Nederland. Een vonnis kreeg hij echter nooit: op 14 maart 2012 overleed hij op 47-jarige leeftijd in zijn cel aan een hersenbloeding.
Het grootschalige onderzoek 'Enclave' richtte zich daarnaast op handlangers die verkenningswerkzaamheden en vluchtvoertuigen zouden hebben verzorgd, maar zij werden door de rechter vrijgesproken wegens gebrek aan bewijs.
De juridische genadeslag voor opdrachtgever Willem Holleeder viel op 24 jun 2022 toen het gerechtshof Amsterdam hem veroordeelde tot een levenslange gevangenisstraf voor de uitlokking van de moord op Endstra en diverse andere liquidaties. Op 9 januari 2024 verwierp de Hoge Raad het cassatieberoep, waardoor de veroordeling van Holleeder onherroepelijk vaststaat.
Afwikkeling van de erfenis en vastgoedimperium
Na de dood van Endstra ontrafelden de Belastingdienst en de recherche het web van criminelen en miljardensommen in zijn bedrijven. In 2015 kwamen het OM en de rechtsopvolgers van Endstra's concern een megaschikking overeen: vastgoed en liquide middelen ter waarde van circa 40 miljoen euro werden overgedragen aan de Staat om de witwasactiviteiten af te wikkelen.
Juridische feiten op een rij
- Opdrachtgever moord: Willem Holleeder (Onherroepelijk levenslang in 2024)
- Vermoedelijke schutter: Namik Abassov (Overleden in cel in 2012 voor uitspraak)
- Afgeperst bedrag: Ruim € 17 miljoen bewezen door het gerechtshof
- Financiële afwikkeling: € 40 miljoen overgedragen aan de Staat via vastgoedtransactie in 2015
Gerelateerde artikelen
- De liquidatie op klaarlichte dag: De moord op Sam Klepper bij het Gelderlandplein exact gereconstrueerd
- De liquidatie van Cor van Hout: alle feiten, de voorbereiding, de daders en de rol van Willem Holleeder
- De Generaal van de onderwereld: De liquidatie op John Mieremet in Thailand exact gereconstrueerd
