Uitgebreid dossier: Vrees voor seriemoordenaar in Zuid-Afrika na vondst elfde dode vrouw
De onrust in de regio Ekurhuleni, het gebied direct ten oosten van de Zuid-Afrikaanse metropool Johannesburg, heeft een kookpunt bereikt. Sinds medio juli zijn er maar liefst elf vrouwen onder uiterst verdachte en gewelddadige omstandigheden dood gevonden. De recente vondst van het elfde slachtoffer — dat op klaarlichte dag levenloos werd aangetroffen in een open veld — voedt de grote maatschappelijke vrees dat er een brute seriemoordenaar actief is. Toch weigert de politie vooralsnog om die conclusie te trekken.
Een angstaanjagende tijdlijn: van juli tot eind september
De macabere reeks begon in juli, maar escaleerde in een ongekend en angstaanjagend tempo in september. Veel van de slachtoffers zijn vrouwen in de leeftijd van twintig tot veertig jaar. Ze werden veelal naakt of gedeeltelijk ontkleed achtergelaten in open gebieden, bermen en bij rivieren. Een overzicht van de meest in het oog springende zaken uit deze reeks laat zien waarom de bevolking in paniek is:
- 15 juli t/m augustus (Kempton Park): De lichamen van Busisiwe Mahlangu, Itumeleng Kekana en Nomfesane Mjobo worden kort na elkaar gevonden in hetzelfde gebied.
- 10 september: Gracious Nkomo (28) wordt deels ontkleed aangetroffen nabij de drukke snelweg R21.
- 12 september: De 38-jarige Elizabeth "Tsontso" Moselakgomo wordt zwaar toegetakeld gevonden achter een hotel in Rhodesfield. Zij verdween drie dagen eerder tijdens haar vaste hardloopronde. Ze laat een achtjarige dochter achter.
- 14 & 15 september: Binnen 48 uur worden Vutomi Mathebula (28) in Olifantsfontein en Dineo Evelyn Motapane (38) in Kwa-Thema gevonden. Voorlopig pathologisch onderzoek bij Motapane wijst op wurging.
- 17 september: Jabulile Ntimba wordt gevonden in Dawn Park met een dodelijke en diepe snee in haar keel.
- 26 september (Het 10e slachtoffer): De vondst van Ntombifuthu Nxumalo nabij de Mooifontein-begraafplaats in Tembisa tart elke verbeelding. Ze ligt naakt op de grond met ernstig hoofdletsel. Rondom haar lichaam liggen bebloede stenen, wat de politie doet vermoeden dat ze is gestenigd. Getuigen hoorden haar laat in de avond nog smeken om haar leven.
- Eind september (Het 11e slachtoffer): In de dagen na de vondst in Tembisa wordt in een open veld ten oosten van Johannesburg, op klaarlichte dag, opnieuw het lichaam van een vrouw gevonden. Daarmee komt de formele teller op elf slachtoffers.
Is er één seriemoordenaar, of is de waarheid nóg complexer?
Hoewel het grote publiek in Zuid-Afrika overtuigd is van de aanwezigheid van een seriemoordenaar — gedreven door de vele geografische en fysieke overeenkomsten — houdt de politiechef van de provincie Gauteng, Tommy Mthombeni, een belangrijke slag om de arm. Er is simpelweg (nog) geen sluitend bewijs dat deze elf vrouwen door dezelfde man zijn omgebracht.
Dit wordt pijnlijk duidelijk door het feit dat de politie voor verschillende zaken inmiddels verdachten heeft opgepakt die ogenschijnlijk niets met elkaar te maken hebben. Zo werd voor de allereerste moord in juli de vriend van het slachtoffer opgepakt. In de zaak van het negende slachtoffer (Jabulile Ntimba) zijn twee vrouwen aangeklaagd na wat een uit de hand gelopen liefdesruzie lijkt te zijn. En de man die is opgepakt voor de brute steniging van het tiende slachtoffer (Nxumalo) werd na een vlucht ruim honderden kilometers verderop in zijn slaap gearresteerd in de provincie Limpopo.
Drie scenario's voor de 'Investigative Psychology Unit'
Vanwege de complexiteit heeft de politie de gespecialiseerde Investigative Psychology Unit en de Murder and Robbery Unit in een speciale taskforce samengevoegd. Zij leggen nu alle DNA-sporen, tijdlijnen, camerabeelden en de gruwelijke modus operandi naast elkaar om drie scenario's te toetsen:
- Er is daadwerkelijk een seriemoordenaar actief die verantwoordelijk is voor een (groot) deel van deze reeks.
- Er zijn meerdere daders die volstrekt onafhankelijk van elkaar opereren, maar wellicht geïnspireerd of getriggerd raken door elkaars daden.
- De reeks is het gruwelijke bewijs van de algemene femicide-crisis in de regio, waarbij elf losstaande moorden puur geografisch met elkaar verweven lijken.
"Waar blijven de waarschuwingen voor de mannen?!"
In een poging om de veiligheid te vergroten, bracht de Zuid-Afrikaanse politie (SAPS) een waarschuwing uit. Ze riepen vrouwen op om niet meer alleen hard te lopen of te wandelen, afgelegen gebieden in Ekurhuleni te vermijden en zoveel mogelijk in groepen te sporten of te reizen. Dit advies is echter volledig in het verkeerde keelgat geschoten bij de lokale vrouwelijke bevolking.
Vrouwen voelen zich, naast doodsbang, vooral onrechtvaardig behandeld. Zij zijn verontwaardigd dat zij als slachtoffers hun vrijheid en gedrag moeten aanpassen, terwijl daders schijnbaar ongestoord hun gang kunnen gaan. "Waar blijven de waarschuwingen voor mannen?", schreef de woedende activiste Nolethu Ndude in The Guardian. Er vinden momenteel diverse protestmarsen plaats waarin vrouwen eisen dat de overheid hard ingrijpt om hen te beschermen.
Nationale crisis: 15 vermoorde vrouwen per dag
Dat de onrust zo gigantisch is, komt door de reeds bestaande femicide-crisis (vrouwenmoord) in het land. Zuid-Afrika kent de hoogste percentages gendergerelateerd geweld ter wereld. Alleen al tussen april en juni van dit jaar meldde de Mensenrechtencommissie dat er 569 vrouwen zijn vermoord. Nog eens 1052 vrouwen overleefden in datzelfde kwartaal ternauwernood een moordpoging. Ondanks dat geweld tegen vrouwen afgelopen november officieel is uitgeroepen tot een 'nationale ramp', bewijzen de beelden uit Ekurhuleni dat vrouwen hun leven in Zuid-Afrika nog altijd niet zeker zijn.
