17,5 jaar cel geëist tegen IS-veiligheidschef uit Arkel: de bizarre realiteit van ons asielsysteem
Het Openbaar Ministerie (OM) heeft vandaag 17,5 jaar gevangenisstraf geëist tegen de 41-jarige Ayham al-S. uit het Zuid-Hollandse dorpje Arkel. Volgens justitie is hij in werkelijkheid 'Abu Khaled al-Amni', een hooggeplaatste veiligheidschef van terreurgroep IS in Zuid-Damascus. De strafzaak legt echter niet alleen gruwelijke oorlogsmisdaden bloot, maar roept ook een zeer pijnlijke vraag op: hoe kan een beruchte IS-commandant ongehinderd asiel krijgen in Nederland?
Schrikbewind in Yarmouk
Tussen 2014 en 2018 zuchtte het Palestijnse vluchtelingenkamp Yarmouk en omgeving, ten zuiden van Damascus, onder een meedogenloos schrikbewind van Islamitische Staat (IS). De Amni, de veiligheidsdienst van IS, was berucht. Wie als spion of afvallige werd bestempeld, wachtte marteling, amputatie of een openbare executie. Volgens het OM en maar liefst 39 getuigen, speelde de in Arkel woonachtige Ayham al-S. een leidinggevende rol in dit apparaat. Daarvoor zou hij een soortgelijke functie hebben bekleed bij Al-Qaida-tak Jabhat al-Nusra.
Hoewel het OM geen hard bewijs heeft dat hij zélf de beul was bij specifieke onthoofdingen of amputaties, staat voor justitie vast dat hij als veiligheidschef direct sturing gaf aan de gruwelijkheden. "Hij was niet degene die de bevelen ontving, maar die ze gaf," aldus de officieren van justitie in de extra beveiligde rechtszaal in Rotterdam.
Bizar: Hoe faalde de controle bij zijn asielaanvraag?
Naast de gruwelijkheden in Syrië, legt deze zaak een schokkend falen van de Nederlandse asielketen bloot. Al in 2018, nog vóórdat Ayham al-S. in 2019 voet op Nederlandse bodem zette om asiel aan te vragen, werd hij in Syrische en internationale media (zoals Al Araby) met naam en toenaam genoemd als de emir van de IS-veiligheidsdienst in Zuid-Damascus. Zelfs zijn strijdersnaam, Abu Khaled al-Amni, was destijds al openbaar bekend.
Desondanks gleed hij schijnbaar moeiteloos door de veiligheidsscreenings. Hij kreeg een verblijfsvergunning en kon in 2020 met zijn vrouw en kinderen neerstrijken in Arkel, waar hij jarenlang onopgemerkt een rustig leven leidde en werkte aan zijn inburgering.
Dat Nederland hem uiteindelijk in 2023 pas op het spoor kwam, was niet te danken aan de eigen systemen, maar aan een rapport van een onafhankelijke ngo (SCM) die mensenrechtenschendingen onderzocht. Het roept grote en zorgwekkende vragen op: hoeveel controle hebben de autoriteiten daadwerkelijk over de achtergrondinformatie van de mensen die hier asiel aanvragen, als zelfs een prominente IS-leider met een simpele Google-zoekopdracht over het hoofd wordt gezien? De IND weigert inhoudelijk te reageren, schermend met privacyregels.
'Battlefield evidence' vs. 'Ik dronk alleen thee'
Tijdens de rechtszaak heeft Ayham al-S. alle beschuldigingen ontkend. Hij stelt dat het om een persoonsverwisseling gaat. Volgens hem belandde hij in 2013 'toevallig' bij een IS-bijeenkomst na een bruiloft en dronk hij hooguit thee met prominente kopstukken. Zelf zegt hij fel tegen de terreurgroep te zijn gekant, onder meer omdat een vriend van hem door IS zou zijn vermoord.
Het OM gelooft hier helemaal niets van. Justitie schuift naast tientallen getuigenverklaringen ook keihard battlefield evidence naar voren: administratie en personeelslijsten van IS die door Amerikaanse troepen zijn buitgemaakt in Syrië. In die officiële IS-documenten prijkt zijn beruchte strijdersnaam, Abu Khaled al-Amni. Bovendien zijn er op IS-gegevensdragers foto's en video's gevonden waarop de verdachte pontificaal naast de allerhoogste IS-leiders staat en wordt bezongen in propagandamateriaal.
"Wegkijken is geen optie. Straffeloosheid is geen optie," benadrukte de officier van justitie vandaag. Donderdag is het de beurt aan de advocaat van Al-S. om te pleiten. Daarna zal de rechtbank zich buigen over het vonnis.
