HET DOSSIER GERKE M.: DE MOORD OP MATT HÜREN EN DE LUGUBERE VERBRANDING IN EEN OVEN
De strafzaak rondom de Oost-Groningse drugscrimineel Gerke M. (soms aangeduid als Gerrie M.) tart elke verbeelding en leest als een macabere maffiathriller. Het is één van de meest opmerkelijke dossiers uit de Nederlandse justitiegeschiedenis. Een zaak met een brute moord op zakenpartner Matt Hüren, een spoorloos verdwenen lichaam dat werd weggestookt in een zelfgelaste oven, een moordopdracht vanuit een Engelse cel en de uiteindelijke climax: een levenslange gevangenisstraf.
Een onzichtbare drugsoorlog en de verdwijning
Aan het einde van de jaren negentig runde Gerke M. een buitengewoon lucratieve drugslocatie vanuit Bellingwolde en Veelerveen. Hij smokkelde gigantische hoeveelheden softdrugs naar onder meer Denemarken en Groot-Brittannië. Zijn werkwijze was even simpel als effectief: de partijen drugs – vaak honderden kilo's per keer – werden verborgen in zware landbouwvoertuigen en grondverzetmachines.
Zijn zakenpartner was de 55-jarige Matt Hüren uit Limburg. Hoewel ze samen veel geld verdienden, ontstond er volgens de politie een hoogoplopend conflict over drugsgeld. Hüren zou M. financieel hebben benadeeld, iets wat in de onderwereld zelden onbestraft blijft. Toen Hüren in oktober 1997 plotseling verdween, tastte de politie in het duister. Er was geen lichaam, geen plaats delict en geen enkel bewijs van een misdrijf.
De gruwelijke liquidatie en de stalen doodsoven
Jaren later wist een gespecialiseerd politieteam onder codenaam 'Kloet', onder leiding van onder meer rechercheur Klaas Jan Dijkema, de lugubere puzzelstukjes op hun plek te leggen. Eind oktober 1997 bracht Gerke M. zijn Limburgse zakenpartner naar een afgelegen boerderij in Veelerveen. Hier werd Hüren zonder pardon met acht pistoolschoten om het leven gebracht.
Wat er daarna gebeurde, getuigt van een ijzingwekkende koelbloedigheid. Op het erf woonde getuige Koos Z. Toen hij aankwam, lag Hüren al op de grond. Gerke M. sprak de kille woorden: "Koos, ik heb er al één in liggen, je moet me even helpen." Het dode lichaam werd in een kruiwagen gelegd en naar een afgelegen deel van de binnenplaats gereden.
Daar had Gerke M. al voorbereidingen getroffen. Via een lasser genaamd Klaas uit Veendam had hij een metershoge, plaatstalen oven laten maken, voorzien van een zwaar rooster en een vulopening aan de bovenzijde. Het lichaam van Hüren werd de oven in gegooid. Koos Z. verklaarde later dat de oven de hele nacht werd opgestookt. Het vuur laaide zo gigantisch op en de hitte was zó extreem, dat het staal roodgloeiend werd en de contouren van het brandende lichaam door de wanden heen te zien waren.
Ondanks dat justitie later met de hulp van het NFI het hele erf in Veelerveen minutieus heeft afgegraven, werden er uitsluitend botjes van varkens en kippen gevonden. Zowel de asresten van Matt Hüren als de reusachtige stalen oven leken van de aardbodem te zijn verdwenen.
⚠️ De moordopdracht vanuit de gevangenis
Het doek viel voor de drugslijn in april 1998. De Britse douane onderschepte een rupsgraafmachine waarin bijna 1000 kilo softdrugs verstopt zat (straatwaarde: 3,5 miljoen pond). Gerke M. werd gearresteerd en in Engeland opgesloten. Vanuit zijn Britse cel besefte hij dat kroongetuige Koos Z. een levensgroot probleem was geworden.
Gerke stuurde een handgeschreven brief naar een voormalig handlanger, Gerben J., met de opdracht om Koos Z. te liquideren: "Zoek die vuile rat op en maak hem af, dan ben ik van die hond af." Gerben J. was doodsbang voor M., maar weigerde de moord uit te voeren en stapte in het diepste geheim naar een bevriende politieman.
De listige valstrik van de recherche
Omdat de politie keihard bewijs nodig had dat de moordopdracht afkomstig was van Gerke M., bedachten de rechercheurs een ingenieuze list. Om hun tipgever te beschermen, zetten ze schijnhuiszoekingen in scène bij zowel Gerben J. als de koerier. Tegelijkertijd vlogen rechercheurs met stoom en kokend water naar de gevangenis in Groot-Brittannië om de cel van Gerke M. binnenstebuiten te keren.
De doorzoeking in Engeland bleek een gouden greep: tussen de paperassen van de crimineel vonden rechercheurs een kladblok. Forensisch onderzoek wees uit dat de perfecte 'doordruk' van de moordopdracht nog in de pagina's stond gegraveerd. Hiermee hadden ze onomstotelijk bewijs dat M. de afzender was. Deze brief vormde bovendien direct de schriftelijke bekentenis voor de eerdere verbrandingsoord op Matt Hüren.
Een dodenlijst en de Bunker
Tijdens de verdere opsporing werd de dreiging rondom M. alleen maar groter. Bij zijn ex-vrouw trof de politie een handgeschreven notitie aan die door justitie werd gekwalificeerd als een ware 'dodenlijst' of hitlijst. Hierop prijkten onder meer de adressen en namen van politieagenten en een officier van justitie die eerder onderzoek naar hem hadden gedaan.
Toen M. uiteindelijk aan Nederland werd uitgeleverd en verhoord werd, hield hij de kaken stijf op elkaar. Maandenlang weigerde hij ook maar één woord te zeggen. Rechercheur Dijkema beschrijft hoe Gerke tijdens verhoren een asbak op tafel fixeerde en daar simpelweg dagenlang, onafgebroken, zwijgend naar bleef staren. Zelfs observatie in het Pieter Baan Centrum weigerde hij resoluut.
De uitspraak: Levenslang
In november 2004 vonniste de rechtbank in Groningen een gevangenisstraf van 20 jaar, ondanks de levenslange eis van het OM. Het Openbaar Ministerie ging echter direct in hoger beroep. Het Gerechtshof in Leeuwarden nam de zaak over, maar door de immense dreiging vanuit M. werd de zitting verplaatst naar de extra beveiligde rechtszaal 'De Bunker' in Amsterdam Osdorp. Getuigen en agenten kwamen daar zelfs met pruiken en onherkenbare kleding getuigen uit angst voor wraak.
Op 19 juli 2006 deed het Hof (ECLI:NL:GHLEE:2006:AY4320) de ultieme uitspraak. Omdat de verdachte totaal geen inzicht gaf in zijn handelen en een gruwelijke berekening toonde door zowel het bewijsmateriaal te vernietigen als een moordopdracht te verstrekken, was er volgens het hof maar één straf op zijn plek: **Levenslang**.
M. zit zijn straf tot op de dag van vandaag uit. Ook achter de tralies is het geweld hem blijven achtervolgen. In augustus 2013 werd hij in de gevangenis De Marwei in Leeuwarden in zijn cel plotseling in elkaar geslagen door vier medegevangenen. Hierbij liep hij een ingeklapte long, drie gebroken ribben en zwaar beschadigde rugwervels op. De reden voor die afranseling is altijd schimmig gebleven. De asresten van Matt Hüren wachten ondertussen al bijna dertig jaar op ontdekking.
