De 'Wokmoord' is zonder twijfel een van de meest lugubere, bizarre en gruwelijke dossiers uit de Nederlandse misdaadgeschiedenis. Wat zich in de herfst van 2006 afspeelde binnen de muren van een ogenschijnlijk onopvallende woning in Alphen aan den Rijn, tart elk voorstellingsvermogen. Een complexe woonsituatie, waanideeën over vorige levens en een afschuwelijke methode om menselijk bewijsmateriaal te vernietigen, vormen de bloedstollende kern van dit gitzwarte true crime verhaal.
Steun ons vrijwilligerswerk ☕
Wij geloven dat onafhankelijke misdaadverslaggeving voor iedereen vrij toegankelijk moet zijn. Daarom vind je op Moordplekken.nl géén betaalmuren of gesloten premium-artikelen. Ons platform wordt met passie gedraaid door een klein team van vrijwilligers. Waardeer je ons speurwerk en de uitgebreide dossiers? Met een kleine, eenmalige donatie via Buy Me a Coffee help je ons de maandelijkse serverkosten te dekken. Elke bijdrage, hoe klein ook, is enorm welkom en houdt de site in de lucht!
Een ongewone woonsituatie aan de Magerhorst
In het noordelijke deel van Alphen aan den Rijn, op slechts tien minuten loopafstand van het bekende winkelcentrum De Ridderhof, ligt de straat Magerhorst. Het is een rustige buurt met woningen waarbij de ingang zich veelal direct op de begane grond bevindt. Hier woont in 2006 de 65-jarige Jan Vastenhouw. Jan deelt het huis met zijn 22-jarige zoon Joost, een jongeman die in het dagelijks leven zijn geld verdient met productiewerk in een lokale stickerfabriek. Joost is een markante verschijning en beweegt zich in zijn vrije tijd aan de randen van de extreemrechtse scene in de regio, al zal later door de recherche onomstotelijk worden vastgesteld dat deze politieke achtergrond werkelijk geen enkele rol heeft gespeeld in zijn naderende en gewelddadige dood.
De sociale dynamiek in de kleine woning aan de Magerhorst is ongewoon te noemen. Naast vader en zoon verblijft er namelijk nog een derde persoon permanent in het huis: de 30-jarige Chinese man Long Long G. Hij is de ex-partner van vader Jan. Hoewel hun romantische relatie inmiddels verbroken is, heeft Jan hem niet op straat durven zetten. Long Long is een uiterst fanatieke aanhanger van Falun Gong, een spirituele beweging die in het dictatoriale China op dat moment meedogenloos en zwaar wordt vervolgd. Jan is als de dood dat zijn ex-partner bij een eventuele terugkeer naar zijn vaderland direct zal worden opgesloten, gemarteld of erger. Uit puur medelijden en oprechte zorgzaamheid staat Jan financieel voor hem garant, zodat Long Long in de woning aan de Magerhorst in Nederland kan blijven. Het is een goedbedoelde beslissing die uiteindelijk fatale en onomkeerbare gevolgen zal hebben.
Dinsdag 3 oktober 2006: De ijzingwekkende verdwijning
De fatale reeks gebeurtenissen begint in de vroege ochtend van dinsdag 3 oktober 2006. Jan ziet zijn zoon Joost in de ochtenduren voor het laatst voordat hij zelf de deur achter zich dichttrekt om vrijwilligerswerk te gaan doen. Het lijkt een volstrekt normale doordeweekse ochtend; niets wijst erop dat er iets onmenselijks staat te gebeuren. Wanneer Jan uren later terugkeert in de woning aan de Magerhorst, is het stil. Akelig stil. Joost is nergens te bekennen. Long Long, die wel gewoon thuis is, kijkt hem aan en beweert bij hoog en laag dat hij geen flauw idee heeft waar de 22-jarige jongen is gebleven.
Vader Jan maakt zich in eerste instantie nog niet direct enorme zorgen—een jongeman van begin twintig heeft immers wel vaker zijn eigen agenda—maar besluit voor de zekerheid toch het huis vluchtig te doorzoeken. Hij kijkt in de kamers, opent deuren, maar vindt geen enkel spoor van zijn zoon. Wat deze specifieke zoektocht achteraf een ongekend luguber en maagkerend randje geeft, is het feit dat op het exacte moment dat Jan door de gang van de woning loopt, het in stukken gesneden lichaam van zijn zoon al in verborgen plastic tassen in de slaapkamer van Long Long ligt. De onvoorstelbare gruweldaad is dan al in volle gang. Wanneer Joost de dagen erna ook niet komt opdagen bij zijn vaste werk in de stickerfabriek, slaat de lichte bezorgdheid van Jan om in pure, kille paniek. Zes dagen na de laatste ontmoeting met zijn zoon stapt hij definitief het politiebureau binnen om hem als officieel vermist op te geven.
Een macaber ritueel in de keuken
De rauwe waarheid van wat er zich op die fatale dinsdag binnen het appartement heeft afgespeeld, komt pas later, fragmentje voor fragmentje, aan het licht. Het is een scenario dat doorgewinterde rechercheurs de adem beneemt. Long Long G. heeft Joost om het leven gebracht. Om zich definitief van het lichaam te ontdoen en bewijsmateriaal te elimineren, heeft hij het stoffelijk overschot in de badkamer in brute stukken gehakt. Sommige delen heeft hij in een opwelling tijdelijk ingevroren in de vriezer, maar het is zijn ultieme, ijzingwekkende methode om het lichaam te laten verdwijnen die de zaak de beruchte bijnaam 'De Wokmoord' zal opleveren in de media en politiedossiers.
In de keuken van de rijtjeswoning aan de Magerhorst heeft Long Long de menselijke resten daadwerkelijk in een hete wokpan op het gasfornuis gebakken en gebraden. Het was een bizarre en wanhopige poging om de herkenbaarheid van de lichaamsdelen volledig te vernietigen en de penetrante, zoete geur van ontbinding tegen te gaan of te maskeren. Tijdens dit langdurige en macabere proces raakte de dader zelf gewond; de hete, spetterende olie en het sissende vet zorgden voor zware, pijnlijke brandwonden op zijn beide handen en armen. Het gekookte bewijsmateriaal werd vervolgens op morbide, haast machinale wijze weggewerkt. Gekookte en gebakken resten werden meedogenloos door het toilet gespoeld, in vuilniszakken bij het reguliere huisvuil op straat gegooid en naar verluidt zelfs buiten in de omgeving uitgestrooid en als voer aan de eenden en vogels gegeven rond de nabijgelegen Zegerplas en in de Dijksloot. Bijna een heel jaar later, in 2007, zou de politie nog met dreggen, gespecialiseerde honden en duikteams de bodem van de Dijksloot minutieus doorzoeken in de ijle hoop nog resterende botdelen of stoffelijke resten van Joost te bergen.
Het net sluit zich razendsnel
Ongeveer een week na de verdwijning valt de lugubere puzzel plots in elkaar voor vader Jan. Hij wordt door de recherche opgeroepen en uitgebreid verhoord over de gang van zaken. De verklaringen die hij die dag aflegt, blijken de gouden sleutel voor het onderzoek en zijn uiterst belastend voor zijn voormalige geliefde. Jan verklaart tegen de verhorende agenten dat hem na de dag van de verdwijning uiterst vreemde, onverklaarbare zaken waren opgevallen in zijn eigen huis. "Alles, maar dan ook alles was vet in huis," herinnert Jan zich later huiverend, "en zijn hand was zwaar verbrand." Die specifieke combinatie van factoren—een spoorloos verdwenen, gezonde zoon, een huisgenoot met onverklaarbare brandwonden en een mysterieuze, vettige waas die de wanden en kastjes van de keuken bedekte—vormt voor de officier van justitie voldoende aanleiding om direct een arrestatieteam in te schakelen. Nog diezelfde avond wordt de 30-jarige Long Long G. in de woning in de boeien geslagen.
Het absurde motief: Een eeuwenoude, spirituele schuld
Eenmaal in de verhoorkamer op het bureau komt de Chinese dader vrij vlot met een bekentenis, maar het is een verklaring die de absurditeit van de bloedige daad alleen nog maar verder de stratosfeer in jaagt. Er blijkt tot verbazing van de rechercheurs geen sprake te zijn geweest van een uit de hand gelopen ruzie over huishoudgeld, frustraties over de complexe woonsituatie of botsingen over de politieke voorkeuren van de jonge Joost. Long Long verklaart met een kille stelligheid dat hij rechtstreeks handelde in opdracht van een onzichtbare 'spirituele meester'. Volgens zijn door waanbeelden gedomineerde logica moest er een eeuwenoude schuld uit een vorig leven, van duizenden jaren geleden, definitief worden vereffend met bloed. In zijn zwaar zieke geest was het met voorbedachten rade doden, bakken en vernietigen van het lichaam van Joost geen moord, maar een onvermijdelijke kosmische noodzaak. Het uitgebreide forensisch psychiatrisch onderzoek in het Pieter Baan Centrum dat in de maanden daarna volgt, laat er dan ook geen enkele twijfel over bestaan: de man is zwaar psychotisch, lijdt aan schizofrenie en handelde puur en alleen vanuit diepgewortelde spirituele waanvoorstellingen die de werkelijkheid volledig hadden overgenomen.
Geen lichaam, wel een symbolisch afscheid
Omdat het lichaam van Joost door de extreme en systematische handelwijze van zijn moordenaar vrijwel volledig is vernietigd, staan de verbijsterde nabestaanden voor een hartverscheurende en onmogelijke opgave: het organiseren van een waardige uitvaart zonder dat er een lichaam is om te begraven of te cremeren. Eind 2006, ruim twee maanden nadat de Alphenaar spoorloos en definitief uit het leven verdween, wordt er een zeer drukbezochte herdenkingsdienst gehouden. In het midden van de troosteloze zaal staat geen zware houten kist, maar balanceert een eenzame gitaar. De gitaar was het allerliefste bezit van Joost en dient tijdens de zware ceremonie als een symbolische, stille vervanging voor de jongeman.
Vader Jan weigert echter om zich door blinde haat en verbittering te laten consumeren. In latere, zeldzame interviews met de regionale en landelijke pers geeft hij aan intensieve professionele hulp te hebben gezocht om de nachtmerrie een plek te geven, en zijn blik bewust op de toekomst te blijven richten. "Het is vanaf nu een kwestie van pure overleving," vertelt hij vastberaden. "Je krijgt je verloren kind absoluut niet terug met blijven hangen in het donkere verleden. Ik ben blij dat ik mijn zoon toch nog 22 jaar heb mogen meemaken in dit leven." In een hoek van zijn woonkamer richt hij een bescheiden, permanent altaar in: een scherpe foto van Joost naast een flakkerende kaars, en een prachtig glazen kunstwerk waarin de microscopisch weinige asresten en vezels zijn verwerkt die na het maandenlange politieonderzoek nog konden worden veiliggesteld uit de leidingen van het huis.
TBS, totale onbehandelbaarheid en een onverwachte deportatie
De rechtbank hakt in de loop van 2007 knopen door. De rechters oordelen dat Long Long G. door zijn zware psychoses volledig ontoerekeningsvatbaar is voor zijn afschuwelijke daden. Een reguliere gevangenisstraf in een cel is daardoor wettelijk niet aan de orde; hij krijgt de zware maatregel TBS (Terbeschikkingstelling) met dwangverpleging opgelegd. Het doel van de staat met deze uitspraak is om hem in een zwaar beveiligd forensisch psychiatrisch centrum intensief te behandelen en zijn levensgevaarlijke waanideeën en risico voor de maatschappij weg te nemen.
De medische realiteit blijkt achter de gesloten deuren echter stukken weerbarstiger. Jarenlang kwijnt Long Long weg in de isoleercellen en therapieruimtes van de TBS-kliniek, maar de zware psychiatrische behandelingen en medicatie slaan simpelweg niet aan. Zijn spirituele waanideeën over vorige levens blijken te complex en te diep geworteld in zijn brein. In 2016, exact tien jaar nadat hij de vreselijke, onbegrijpelijke moord op Joost beging in die bewuste keuken, neemt de Nederlandse staat een zeldzaam en radicaal besluit. Omdat Long Long de stempel 'volledig onbehandelbaar' krijgt en zijn voortdurende verblijf in de Nederlandse klinieken volkomen uitzichtloos en onbetaalbaar is geworden, wordt zijn verblijfsvergunning formeel en definitief ingetrokken. Op 1 oktober 2016 wordt hij onder strenge bewaking op een internationaal vliegtuig gezet en permanent uitgezet naar zijn thuisland China. Het markeert een inktzwarte, bittere ironie in dit dossier: exact de man die door vader Jan Vastenhouw uit medelijden in zijn eigen huis werd genomen om hem te beschermen tegen de wreedheden van de Chinese autoriteiten, wordt uiteindelijk, wegens de gruwelijke moord op Jans eigen zoon, alsnog overgeleverd aan de grillen van datzelfde meedogenloze regime. Wat er na zijn eenzame aankomst op het vliegveld in China met de onbehandelbare, psychotische moordenaar is gebeurd, is in Nederland tot op de dag van vandaag volslagen onbekend.
De bakstenen woning aan de Magerhorst staat er vandaag de dag nog altijd, onverstoorbaar in het Hollandse weer, net als de kabbelende Dijksloot iets verderop. Voor argeloze voorbijgangers en nieuwe bewoners is het een vredige, rustige buurt in het hart van de gemeente, maar in de donkere archieven van de Nederlandse recherche zal dit exacte adres, dit specifieke stukje Alphen aan den Rijn, voor altijd als een bloedvlek verbonden blijven aan de onvoorstelbare, lugubere werkelijkheid van de Alphense Wokmoord.
