Coldcase: De onverklaarbare verdwijning van de 78-jarige Geertje Vliegenthart

Megadossier: De onverklaarbare verdwijning van de 78-jarige Geertje Vliegenthart

In de zomer van 2001 voltrekt zich in de Rotterdamse wijk Alexanderpolder een mysterie dat de recherche tot op de dag van vandaag bezighoudt. De 78-jarige Geertruida Jacomina (Geertje) Vliegenthart-Roest verdwijnt in de nacht van 15 op 16 juni spoorloos uit haar flat aan de Edmond van Hellenraadstraat. Voor een vrouw die slecht ter been is en aan huis gekluisterd is door ernstige hartproblemen, is een vrijwillige verdwijning uitgesloten. Het misdaaddossier staat bol van de verdachte omstandigheden, schrijnend familiedrama en een uiterst zeldzaam forensisch spoor: het DNA van een iepenblad.

De onheilspellende zaterdagochtend

Het is de ochtend van zaterdag 16 juni 2001 wanneer schoonzoon Bram bij de flat van zijn schoonouders aanbelt. Hij komt Geertje ophalen; zij heeft net een zware dotterbehandeling achter de rug en zou ter aansterking een tijdje bij Bram en zijn vrouw komen logeren. Wanneer de deur wordt geopend door de werkster, blijkt Geertje onvindbaar te zijn. De werkster verklaart dat Bas, de inwonende oudste zoon van het bejaarde echtpaar, haar zojuist heeft verteld dat Geertje de avond ervoor al door familie is opgehaald. Bas en zijn vader Piet zijn op dat moment niet in de flat; zij zouden "eieren halen" zijn.

Bram voelt direct dat er iets niet klopt en neemt een kijkje in de woning. Hij ontdekt dat het bed van zijn schoonouders onbeslapen is. De meest alarmerende ontdekking doet hij echter in de berging: daar staan de scootmobiel, de rolstoel en de rollator van Geertje nog onaangeroerd. Zonder een van deze hulpmiddelen is de 1,60 meter lange en kwetsbare vrouw nergens toe in staat. Nadat uit een razendsnelle belronde blijkt dat geen enkel ander familielid Geertje heeft opgehaald, wordt in blinde paniek de politie ingeschakeld.

Een verscheurd gezin en tikkende tijdbom

Geertje en Piet Vliegenthart vormden van oudsher een groot gezin met zes kinderen, levend vanuit hun gereformeerde achtergrond. Piet was een gerespecteerd ingenieur bij Shell, Geertje de zorgzame huisvrouw. Eén kind leek echter altijd buiten de boot te vallen: oudste zoon Bas. Doordat Geertje in zijn kleutertijd overspannen raakte, zou hij minder genegenheid hebben gekregen. Bas – een uiterst intelligente man die zijn studie sociale wetenschappen aan de Erasmus Universiteit vroegtijdig afbrak – voelde zich het zwarte schaap en knipte zichzelf in de loop der jaren zelfs uit familiefoto's.

Eind jaren negentig trok Bas, die een sociaal geïsoleerd bestaan leidde, weer in bij zijn hulpbehoevende ouders. De spanningen in de flat liepen vanaf dat moment hoog op. Vader Piet leed inmiddels aan vasculaire dementie. De overige kinderen en Geertje wilden Piet vijf dagen per week naar de dagbesteding sturen, of hem zelfs samen met Geertje laten opnemen in een verzorgingshuis. Bas, die paradoxaal genoeg een zeer hechte band met zijn dementerende vader had, was hier fel op tegen en verbrak het contact met zijn broers en zussen.

Bizarre alibi's en een schone auto

Wanneer de recherche de zaak oppakt, richten de pijlen zich onmiddellijk op Bas. Tijdens de eerste uren verklaart hij tegenover een van zijn zussen niet te weten waar hun moeder is, met de ijzingwekkende toevoeging dat het hem "weinig interesseert". Tijdens politieverhoren oppert hij het absurde scenario dat zijn zwaar immobiele moeder wellicht zelfmoord heeft gepleegd.

Zijn alibi rammelt. Bas stelt dat hij zaterdagochtend met zijn vader eieren ging halen bij een boer in de omgeving. Het boerenechtpaar bevestigt dit bezoek, maar meldt een luguber detail: Bas had ter plekke om een emmer water gevraagd om de velgen en ruiten van zijn auto grondig schoon te boenen, terwijl hij nota bene claimde dat hij zojuist door de wasstraat was gereden. Daarbij verklaren alerte buurtbewoners dat de auto van Bas in de nacht van de verdwijning was verplaatst. Een andere getuige meldt dat hij Bas op de vroege ochtend (tussen 06:15 en 06:45 uur) op een onhandige manier een rolstoel uit zijn auto had zien halen. Geertje was op dat moment nergens te bekennen.

Nog diezelfde dag, op 16 juni 2001, wordt Bas gearresteerd. Hij blijkt een geduchte tegenstander: als een schaakgrootmeester doorziet hij de verhoortechnieken en parreert hij de vragen. Zonder lichaam is het bewijs te dun. Hij wordt vrijgelaten. Een latere inzamelingsactie die Bas zogenaamd voor de zoektocht naar zijn moeder opzet, eindigt wrang: hij steekt de donaties in eigen zak. Na een tweede, mislukte arrestatie op 5 augustus verhuist hij definitief naar een dorpje in Friesland. Volgens zijn toenmalige advocaat krijgt hij later zelfs nog schadevergoedingen uitgekeerd voor de tijd die hij in voorarrest zat.

Uniek forensisch spoor: Het DNA van een iepenblad

Ondanks het ontbreken van een lichaam, is justitie ervan overtuigd dat Geertje is vermoord. Het onderzoek richt zich op de rolstoel die in de berging was achtergebleven. Op de banden wordt aarde aangetroffen. Wanneer de wetenschap in 2007 is geëvolueerd, wordt deze aarde opnieuw geanalyseerd.

Hierbij stuiten rechercheurs op een absolute primeur in de Nederlandse misdaadgeschiedenis: vastgeklemd in het frame van de rolstoel zit een blad van een iep. Deskundigen slagen erin een DNA-profiel van exact dit specifieke boomblad vast te stellen. De theorie is even briljant als ingewikkeld: als de exacte iep gevonden kan worden waar dit blad vanaf is gevallen, wijst deze boom vrijwel zeker de locatie aan waar de dader het lichaam van Geertje in of uit de auto heeft geladen. Helaas leidt ook deze innovatieve methode, na intensief zoeken in Rotterdam en omstreken, niet tot het vinden van de boom of het graf.

Er was eerder al een theorie gevormd rondom de hond van Bas. Enkele weken voor de verdwijning had hij afscheid genomen van zijn hond en deze in een bos begraven. Had hij deze plek, of deze methode, ook gebruikt voor zijn moeder?

De verdachte autoritten naar de Rottemeren

Tien jaar later, in 2011, blaast misdaadverslaggever Peter R. de Vries de zaak nieuw leven in. Tijdens zijn onderzoek stuit hij op een bizar patroon in het leven van hoofdverdachte Bas. Hoewel Bas inmiddels in het landelijke Friesland woont — met uitgestrekte natuur om de hoek — rijdt hij tot tweemaal per week 180 kilometer (een rit van ruim twee uur heen en twee uur terug) naar het recreatiegebied de Rottemeren bij Bleiswijk (nabij Rotterdam). Zijn doel? Enkel om daar een rondje hard te lopen en direct weer naar huis te rijden.

Wanneer De Vries hem thuis confronteert, weigert Bas open te doen. Hij stuurt later een cryptische brief naar de redactie waarin hij zijn bezoeken aan de Rottemeren verklaart. Hij stelt dat hij ziek was geweest en wilde werken aan zijn herstel op een plek waar hij "mooie herinneringen koesterde aan zijn twee honden". De uitzending levert liefst 100 concrete tips op en zet de Rottemeren vol in de schijnwerpers van het onderzoek, maar het stoffelijk overschot van Geertje wordt ook daar niet gevonden.

Een leeg graf

Vandaag de dag rust vader Piet Vliegenthart in een familiegraf. De steen naast hem, bestemd voor zijn geliefde vrouw, rust op een lege plek. Geertruida Jacomina Roest, die inmiddels de respectabele leeftijd van 103 jaar zou hebben bereikt, is nog altijd geregistreerd als vermist (Politiezaaknummer: 02170049). Voor haar andere vijf kinderen is het gemis en het gebrek aan een fatsoenlijke begrafenis een levenslange straf.

Omdat wij hopen dat het echtpaar ooit samen rust mag vinden, doen wij een dringend beroep op de samenleving. Elk detail, elke vage herinnering aan juni 2001, een verplaatste auto in de Alexanderpolder of een verdachte ontmoeting bij de Rottemeren kan cruciaal zijn. Weet u iets? Neem dan contact bel anoniem met Meld Misdaad Anoniem (0800-7000). Twijfel niet, breek de stilte.