De bloedige, onopgeloste moord in de brillenzaak: wie stak Isabelle Pongs (48) dood en wat betekent de tweede kassabon?
Al tweeëntwintig jaar lang werpt de brute moord op de 48-jarige opticien Isabelle Pongs-van den Eijnden een donkere schaduw over Landgraaf. Op vrijdag 30 juli 2004 werd de ondernemende, vrolijke moeder van twee kinderen doodgevonden in haar eigen winkel, 'Isabelle Optiek', aan de Streeperstraat. Ze bleek met meerdere messteken om het leven te zijn gebracht. Ondanks grootschalig DNA-onderzoek, valse bekentenissen, jarenlange theorieën over verdwenen geld en een mysterieuze onbekende kassabon, loopt haar moordenaar nog steeds vrij rond. De politie heeft nog altijd een beloning van 20.000 euro uitgeloofd voor de gouden tip.
De fatale vrijdagmiddag: 30 juli 2004
Het is een ogenschijnlijk normale werkdag voor Isabelle. Haar man Pieter, met wie ze in 1989 in diezelfde winkel kennismaakte toen hij een zonnebril kwam kopen, kookt die middag thuis. De afspraak was dat Isabelle na het werk thuis zou komen, mede omdat er een thuiskapper op de planning stond.
Vast staat dat Isabelle die middag nog in leven is. Rond 14.30 uur verlaat zij haar optiekzaak om op enkele meters afstand boodschappen te doen bij de drogisterij Schlecker. Om 14.29 uur vindt er nog een geregistreerde kassahandeling plaats in haar eigen winkel. Wat er in de uren daarna gebeurt, is een mysterie. Een klant die rond 17.28 uur de winkel bezoekt, treft Isabelle al niet meer aan. Wanneer zij 's avonds niet thuiskomt en haar man Pieter ongerust poolshoogte gaat nemen, wordt haar levenloze lichaam rond 20.00 uur gevonden in de keuken/kantoorruimte achter de winkel.
Geen klassieke roofmoord
De politie stelt vast dat de 48-jarige vrouw door meerdere messteken om het leven is gebracht. Het meest opvallende detail op de plaats delict: het lijkt niet te gaan om een roofmoord. Isabelle droeg haar sieraden nog en ook het geld zat nog in haar tas. Dit roept direct de vraag op wat het motief van de dader kan zijn geweest. Liefst 25 rechercheurs worden op de zaak gezet en het landelijke televisieprogramma Opsporing Verzocht besteedt aandacht aan de moord.
DNA-spoor en onderzoek in intieme kring
De politie wist één cruciaal forensisch spoor veilig te stellen: mannelijk DNA op de plaats delict. Omdat een motief ontbrak, startte men een grootschalig DNA-onderzoek binnen het sociale netwerk van Isabelle. Er werden monsters afgenomen bij liefst 185 familieleden, vrienden, medewerkers en bekenden, in de hoop op een match. Dit leverde niets op.
Ook echtgenoot Pieter Pongs werd – zoals in dit soort zaken te doen gebruikelijk – initieel stevig aan de tand gevoeld en heimelijk geobserveerd. Het onderzoek leverde echter geen enkel bewijs van betrokkenheid op; de recherche sloot hem later als verdachte uit. Dat neemt niet weg dat de initiële verdenking de achtergebleven weduwnaar persoonlijk zwaar trof: de gemeenschap rond Landgraaf keek met argusogen naar hem, wat leidde tot onterecht wantrouwen, jarenlang isolement en het verlies van vrienden.
Valse bekentenissen: de "doorbraak" die strandde
In 2005 werd kortstondig een 49-jarige vrouw aangehouden nadat zij specifieke uitspraken over de moord zou hebben gedaan, maar zij werd snel vrijgelaten toen bleek dat het DNA-spoor in de winkel afkomstig was van een man. De zaak leek daarna volledig vast te lopen, tot augustus 2007. Ruim drie jaar na de moord kondigde de politie een grote doorbraak aan: drie inwoners uit Landgraaf (twee mannen van 20 en 22 jaar en een 44-jarige vrouw) werden gearresteerd.
De zaak tegen de twee jonge mannen kwam voor de rechter, nadat zij schijnbaar bekentenissen hadden afgelegd. Een van hen zou tijdens verhoren gedetailleerde daderkennis hebben prijsgegeven over hoe Isabelle in het keukentje zou zijn neergestoken. De zaak leek waterdicht. Maar de realiteit in de rechtszaal was anders. Gedragsdeskundigen trokken de bekentenissen zwaar in twijfel. Men oordeelde dat de verdachten tijdens stevige en sturende politieverhoren waarschijnlijk valse bekentenissen hadden afgelegd. Bovenal wees het harde, forensische bewijs totaal de andere kant op: er werden géén vingerafdrukken van de mannen op de plaats delict gevonden, en hun DNA kwam niet overeen met het mannelijke DNA-profiel uit de brillenzaak. In 2008 werden de twee mannen definitief vrijgesproken, de derde vrouwelijke verdachte (die in de theorie als opdrachtgever werd gezien) kwam niet eens voor de rechter, en het Openbaar Ministerie ging niet in hoger beroep.
Verdwenen geld of een onbekende klant?
Weduwnaar Pieter Pongs bleef zoeken naar antwoorden en kwam jaren later zelf met een theorie. Volgens hem was er in de maanden vóór de moord (vanaf januari 2004) financieel iets flink mis: Isabelle zou geen contante omzet meer op de zakelijke rekening hebben gestort, hoewel er wel klandizie was. Pieter vermoedde dat zij mogelijk in een financieel avontuur verzeild was geraakt en dat er, naar eigen zeggen, mogelijk tonnen waren verdwenen. Ook wees hij de politie in 2017 nog op een kennis die over zijn contacten met Isabelle zou hebben gelogen. De politie onderzocht dit spoor, maar de bewuste man bleek al in 2016 (kort nadat hij was gehoord) te zijn overleden. Er is tot op de dag van vandaag door justitie nooit een keihard (financieel) motief of opdrachtgever in de zaak vastgesteld.
Het mysterie van de tweede kassabon
In de aanloop naar de twintigste sterfdag (in 2024), mede dankzij een dossierherziening door studenten van de Universiteit Maastricht, kwam een mogelijk cruciaal nieuw aanknopingspunt in de openbaarheid. Uit het dossier blijkt dat er in de kantoorruimte van de brillenzaak niet één, maar twee kassabonnetjes van de nabijgelegen drogisterij Schlecker en een boodschappentas zijn gevonden.
Isabelle kocht daar aantoonbaar boodschappen op haar sterfdag, maar het tweede bonnetje wordt door onderzoekers niet aan haar gekoppeld. Wie kocht er op de middag van de moord, op nagenoeg exact hetzelfde moment, boodschappen en liet dat tasje met de bon achter in de winkel van Isabelle? Zou dat kassabonnetje achtergelaten zijn door de dader, kort voor de brute messteken vielen?
Deze theorie – hoewel onbewezen in de rechtszaal – biedt nieuw perspectief voor het nog altijd openstaande onderzoek. De zoon van Isabelle, Bart, en echtgenoot Pieter Pongs hopen 22 jaar na de moord nog altijd dat iemand uit Landgraaf met die laatste, missende puzzelstukjes naar voren durft te stappen, desnoods anoniem. Voor de gouden tip die leidt tot de dader van Isabelle Pongs, looft de politie nog steeds 20.000 euro uit.
