Cold Case Dossier: De bizarre moord zonder lijk op schaker Michael de Vrieze (45)

Cold Case Dossier: De bizarre moord zonder lijk op schaker Michael de Vrieze (45)

Het is een van de meest bijzondere strafzaken in de Noord-Nederlandse misdaadgeschiedenis. In 2010 verdwijnt de 45-jarige schaker Michael de Vrieze van de aardbodem. Zijn illegale Turkse huisgenoot wordt op basis van bloedsporen, bankpasjes en een vlucht naar het buitenland veroordeeld tot 12 jaar cel voor doodslag. Maar in hoger beroep valt het bewijs als een kaartenhuis in elkaar. De huisgenoot wordt vrijgesproken, krijgt een forse schadevergoeding, en Michael? Die is 16 jaar later nog steeds niet gevonden.

Het dubbelleven van een schaker

Michael de Vrieze leidt op het eerste gezicht een rustig en ietwat onopvallend leven. Hij woont officieel in een huisje aan de Toutenburgstraat in het Friese Burum met zijn kat. Hij is een fervent en begenadigd schaker (rating 2100) bij vereniging 'De Twee Kastelen' in Buitenpost. Maar Michael blijkt ook een ander leven te hebben. Hij verblijft het grootste deel van de week in een flat aan de Jupiterstraat in Groningen. Daar woont hij samen met een oudere Turkse vrouw en haar 33-jarige, illegaal in Nederland verblijvende "neef", Cafer G. Michael houdt tevens van een gokje en is regelmatig in het casino te vinden.

© Leffert Nicolai

Op zaterdag 10 april 2010 viert Michael nog het kampioenschap met zijn schaakvereniging bij een Chinees restaurant. Een dag later, op zondagavond 11 april, pint hij 50 euro in het Fairplay Casino in Groningen. Het blijkt het allerlaatste teken van leven van de Fries.

Een spoor van pasjes en een vreemde flitsfoto

Als Michael na 10 april niet meer op de schaakclub verschijnt, gaan alle alarmbellen af. De politie start een onderzoek en stuit direct op zeer verdachte omstandigheden. Op 12 april wordt de blauwe Ford Escort Clipper van Michael geflitst op de N355 bij Noordhorn. Maar de man achter het stuur is duidelijk niét Michael de Vrieze.

Kort na zijn verdwijning wordt er bovendien in Groningen zo'n 75 keer geprobeerd (en deels succesvol) te pinnen met de bankpas en creditcard van Michael. Getuigen zien een man, die niet aan Michaels signalement voldoet, de woning in Burum binnengaan. Op 19 april duikt de Ford Escort afgesloten en onbeheerd op aan de Wenckebachlaan in de stad Groningen.

Bloedsporen en de jacht op Cafer G.

Wanneer de recherche de woning aan de Jupiterstraat in Groningen onderzoekt, doen zij een schokkende ontdekking: er worden bloedsporen van Michael gevonden. In een van deze bloedsporen, op de wasmachine, wordt een vingerafdruk van huisgenoot Cafer G. veiliggesteld. Een politiedeskundige concludeert op dat moment dat het om "zoveel bloed" gaat, dat Michael de woning onmogelijk levend kan hebben verlaten.

Cafer G. is echter spoorloos. Hij heeft op 21 april, kort nadat de vermissing opviel, de wijk genomen naar zijn thuisland Turkije (dat geen onderdanen uitlevert). Pas anderhalf jaar later, op 12 december 2011, maakt hij een fatale fout door naar zijn ex-vriendin in Moskou te vliegen. Hij wordt op de luchthaven gearresteerd en uitgeleverd aan Nederland. Bij zijn arrestatie heeft hij nog steeds bankpasjes en ID-papieren van Michael op zak.

Moord zonder lijk: veroordeling én vrijspraak

Ondanks dat het lichaam van Michael nooit is gevonden, is de rechtbank in Groningen in januari 2013 onverbiddelijk. De aaneenschakeling van indirect bewijs (het pinnen, de auto, de vlucht, de bloedsporen) leidt tot een veroordeling van 12 jaar cel voor doodslag.

Maar dan neemt de zaak in hoger beroep een absurde wending. De advocaat van Cafer G. laat het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) de bloedsporen opnieuw analyseren. Wat blijkt? De aanvankelijke conclusie van de politie was onjuist. Volgens het NFI ging het qua hoeveelheid bloed slechts om "een bodempje van een borrelglas". Absoluut niet genoeg om te concluderen dat Michael ter plekke dodelijk gewond is geraakt.

Op 27 december 2017 spreekt het Gerechtshof in Leeuwarden Cafer G. volledig vrij. Drie keer indirect bewijs is geen direct bewijs, en zonder lijk én zonder de zware bloedsporen is simpelweg niet te bewijzen of er überhaupt een moord heeft plaatsgevonden. Cafer G. wordt uitgezet naar Turkije en ontvangt later een aanzienlijke schadevergoeding van de Nederlandse staat voor de onterechte detentie in Moskou en Nederland.

De nabestaanden en schaakvrienden van Michael de Vrieze blijven met lege handen achter. De grote vraag blijft in 2026 nog exact hetzelfde als in april 2010: Wat is er gebeurd met de goedlachse schaker, en waar is zijn lichaam gebleven?